Mostrando entradas con la etiqueta fórmulas marabillosas. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta fórmulas marabillosas. Mostrar todas las entradas

25 dic 2010

Para imaginar historias (2)

Abrir un cuento, se ha dicho, es como abrir una puerta a un mundo imaginario. Cuando el mundo era joven todavía, las llaves que abrían esas puertas se construían con las fórmulas de inicio y final, necesarias para comprender una historia. Así nos lo contó Jürg Schubiger

Las fórmulas mavarillosas

A pesar de todo, ninguna historia del mundo puede responder a todas las preguntas:

  • ¿Por qué hay tantas golondrinas y tan pocos unicornios?
  • ¿Por qué las sombras se esconden de la luz?
  • ¿Por qué es invisible el aire?
  • ¿Por qué las estrellas fugaces siempre caen detrás de las montañas?
  • ¿Por qué guardan silencio las plantas?
  • ¿Por qué no salen frutas escarchadas de las flores de hielo?
  • ¿Por qué no hay animales de tres patas?
  • ¿Por qué cuando despertamos no encontramos junto a la cama las cosas con las que soñamos?
  • ¿Por qué, por qué…?

Ver Para imaginar historias (1)

27 nov 2010

O poder das palabras

No século XXI, no tempo da tecnoloxía, o poder da palabra non debe ser subestimado. É certo que agora tratamos con máis datos visuais que en ningún outro momento da nosa historia. A pesar diso, ás veces algo tan sinxelo como a palabra aínda pode causar un gran impacto, mental ou emocional. Esa forza das palabras orixinouse ao mesmo tempo que o imaxinario popular, como ben sabe a psicoloxía, a antropoloxía ou a etnoloxía. De feito, o imaxinario popular constitúe un campo repleto de tesouros simbólicos. Nese simbolismo baséase a forza dalgunhas palabras e expresións marabillosas que teñen un gran significado na nosa memoria colectiva, e incluso na mesma educación. En definitiva, eses termos, considerados tamén como elementos de aprendizaxe lingüística, son un valioso material para inventar historias na escola.

inicio gal

inicio cast

Con estas fórmulas de inicio, os nenos poden empezar creando un título para unha historia, pois se poden nomear as cousas antes de que a realidade exista. Contan que dese xeito naceu o universo: nomeáronse as súas partes e despois apareceu todo. E hai libros enteiros que semellan o desenvolvemento dun bo título: unha longa viaxe submarina, as aventuras no país das marabillas, a busca dunha pedra filosofal, o lugar onde viven os monstros, etc.

Durante a invención e creación de contos, as fórmulas marabillosas de inicio e final son un recurso máis, e que se poden utilizar a partir de fontes orais ou literarias. Ata o mundo do cine ofrécenos algúns bonitos exemplos, como fixo o director George Lucas na saga da Guerra de las Galaxias. Neste sentido, a actualización deste vocabulario da marabilla non existiría sen o traballo de recuperación desenvolvido por investigadoras como Ana Pelegrín. Esta autora, que nos deixou hai poucos anos (2008), sempre será unha referencia para os que se interesan polos contos e a cultura popular. Ela sempre soubo que calquera das fórmulas de final tamén pode levarnos a un inicio perfecto…

final gal

final cast

Do poder das palabras saben moito en Imaginantes, que é un espazo propio da televisión mexicana. Trátase dun programa que desenvolve algo parecido á chamada poesía visual. Alguén dixo que as súas producións, os seus pequenos vídeos, son instantes onde a palabra, a imaxe e os sons mestúranse a partir dunha idea, dunha frase, dun conto ou dunha lenda para crear algo totalmente novo.

As imaxes con fórmulas marabillosas realizáronse co screedbot. É unha aplicación que permite xerar un texto animado parecido ao dunha vella máquina de escribir.

18 nov 2010

Para imaginar historias (1)

Desde que el mundo es mundo, en los diferentes pueblos de la Tierra se han contado historias. Pero ese tiempo, cuando el mundo era joven todavía, tal vez ya pasó. ¿Quién lo sabe? En cualquier caso, es cierto que en los cuentos todo puede suceder. Simplemente hay que encontrar las palabras adecuadas para empezar…

Fórmulas de inicio: Se cuenta que…; Érase antaño…; En los antiguos tiempos…; Érase en algún lugar un rey…; Érase que se era, que en buena hora sea…; En cierta ocasión…; Has de saber para contar y entender para saber que esto era…; Cuentan que cuentan que me contaron…; En cierto país muy lejos, muy lejos!, que de lejos que era ya no me acuerdo ni dónde era…;  En la tierra del olvido, donde nadie se acuerda ya de nada…; Esta era una vez que había…; Cuentan los que lo vieron (yo no estaba, pero me lo dijeron)…; Cuentan y no paran de contar…

Era unha vez…; Había unha vez…; Nun lugar remoto…; Hai moito, no tempo dos soños…; No inverno, na época da lúa chea…; Nun tempo no que a Terra aínda era nova…; Certo día…; Hai moitos centos de anos…; Noutros tempos máis antigos…; Érase que se era…; Vivía unha vez…; Nos tempos de María Castaña…; Para saber e contar e contar para aprender…; Hai moito tempo, cando os animais aínda falaban…; Hai moitos anos, cando o mundo estaba formándose…; Había unha vez, nun vello país…; Hai moito tempo, cando as galiñas tiñan dentes…; Aínda que é difícil de crer, unha vez pasou…

Fórmulas maravillosas

Fórmulas de final: El cuento se ha acabado antes de que nuestras riquezas se hayan agotado. - Y fueron felices, comieron perdices y a mí no me dieron porque no quisieron. - Los dejé allí y he vuelto aquí. – Y se quedaron allí y a mí me enviaron aquí para que te lo contara a ti. - Y aquí termina esta historia, más larga que una zanahoria. - Y fue por un caminito y fue por otro y si este cuento te gustó, mañana te cuento otro. - Con pan y pimiento asado este cuento se ha acabado. - Y cuando yo marché de aquel pueblo todavía quedaban bailando. - Y cuando estaban en lo más bonito del sueño, vino el día y los despertó. - Se acabó el cuento y se lo llevó el viento y se fue por el mar adentro. - Esto es verdad y no miento, y como me lo contaron te lo cuento.

Foron felices, comeron moitas perdices e a min déronme coa porta nos narices. - E viviron felices moitos anos. - E colorín colorete, pola cheminea vai un foguete. - E viviron felices para sempre. - E viviron felices ata o final dos seus días. - Colorín colorado, este conto xa está acabado. - E así será para sempre. - Entón, o galo cantou e este conto rematou. - Acabouse o conto e levouno o vento…

Ver As fórmulas marabillosas (1)
Ver Las fórmulas maravillosas (2)

27 oct 2010

Las fórmulas maravillosas (2)

Hace unos días me llegó por Twitter una maravilla. Fue gracias a @ManuElpielRoja, que es el responsable de una de las mejores islas que conozco: Ínsula Dulcamara. Al ver esta animación tan sugerente, recordé que tenía pendiente la continuación de un post. Así que una fórmula de inicio como Il était une fois, usada por un ilustrador francés para hablar de cuentos, hace que aumentemos nuestra relación de fórmulas.

Il etait une fois - Benjamin Lacombe from B&C on Vimeo.

Esta nueva lista de fórmulas de inicio y de cierre o final recoge, sobre todo, expresiones del imaginario popular español. Pero también aparecen algunas fórmulas utilizadas en los cuentos magrebíes y norteafricanos. Pues incluso en la diversidad hay coincidencias y semejanzas culturales.

Más fórmulas de inicio: Se cuenta que…; Érase antaño…; En los antiguos tiempos…; Érase en algún lugar un rey…; Érase que se era, que en buena hora sea…; En cierta ocasión…; Has de saber para contar y entender para saber que esto era…; Cuentan que cuentan que me contaron…; En cierto país muy lejos, muy lejos!, que de lejos que era ya no me acuerdo ni dónde era…;  En la tierra del olvido, donde nadie se acuerda ya de nada…; Esta era una vez que había…; Cuentan los que lo vieron (yo no estaba, pero me lo dijeron)…; Cuentan y no paran de contar…

Más fórmulas de final: El cuento se ha acabado antes de que nuestras riquezas se hayan agotado. - Y fueron felices, comieron perdices y a mí no me dieron porque no quisieron. - Los dejé allí y he vuelto aquí. – Y se quedaron allí y a mí me enviaron aquí para que te lo contara a ti. - Y aquí termina esta historia, más larga que una zanahoria. - Y fue por un caminito y fue por otro y si este cuento te gustó, mañana te cuento otro. - Con pan y pimiento asado este cuento se ha acabado. - Y cuando yo marché de aquel pueblo todavía quedaban bailando. - Y cuando estaban en lo más bonito del sueño, vino el día y los despertó. - Se acabó el cuento y se lo llevó el viento y se fue por el mar adentro. - Esto es verdad y no miento, y como me lo contaron te lo cuento.

Ver: As fórmulas marabillosas (1)

29 sept 2010

As fórmulas marabillosas (1)

Cando se conta ou se le un conto, as fórmulas de inicio facilitan que o neno, ou calquera outro destinatario, recoñeza con rapidez a clase de texto que recibe. Dese xeito somos capaces de activar o esquema mental máis apropiado para a súa interpretación. Xa que logo, un relato que posúa esas fórmulas ofrece, de entrada, algunhas axudas adicionais para mellorar a comprensión e a cooperación textual. Por exemplo, na escola, os nenos poderán orientarse mellor no interior da súa estrutura narrativa. E é así tanto nas actividades de lectura como nas de escritura.

As fórmulas marabillosas, para iniciar e rematar historias, pódense seleccionar utilizando mesmo as fontes orais do imaxinario popular como as literarias. Ata o mundo do cine ofrécenos algúns bonitos exemplos adaptados (George Lucas, La Guerra de las Galaxias). E a pesar de que as fórmulas que mellor entendemos son as que corresponden á cultura occidental, tamén podemos recorrer aos contos dos pobos do mundo. As súas fórmulas de inicio e final, empregadas para inventar e escribir historias, servirán para achegar esa diversidade á nosa escola, que sempre necesitará de aires novos.

Fórmulas de inicio

Fórmulas de inicio ou de entrada

Era unha vez…; Había unha vez…; Nun lugar remoto…; Hai moito, no tempo dos soños…; No inverno, na época da lúa chea…; Nun tempo no que a Terra aínda era nova…; Certo día…; Hai moitos centos de anos…; Noutros tempos máis antigos…; Érase que se era…; Vivía unha vez…; Nos tempos de María Castaña…; Para saber e contar e contar para aprender…; Hai moito tempo, cando os animais aínda falaban…; Hai moitos anos, cando o mundo estaba formándose…; Había unha vez, nun vello país…; Hai moito tempo, cando as galiñas tiñan dentes…; Aínda que é difícil de crer, unha vez pasou…

Fórmulas de final

Fórmulas de final ou de saída

Foron felices, comeron moitas perdices e a min déronme coa porta nos narices. - E viviron felices moitos anos. - E colorín colorete, pola cheminea vai un foguete. - E viviron felices para sempre. - E viviron felices ata o final dos seus días. - Colorín colorado, este conto xa está acabado. - E así será para sempre. - Entón, o galo cantou e este conto rematou. - Acabouse o conto e levouno o vento…

11 oct 2008

As fórmulas da marabilla II

Durante a invención e a elaboración de contos, como un estímulo creativo, na aula existen diferentes relacións de fórmulas para comezar e rematar historias. Esas fórmulas de inicio e final veñen das tradicións orais de diversas culturas, e de libros de autores de literatura infantil e xuvenil. Os nenos e as nenas usan ese material con liberdade. Incluso crean as súas propias fórmulas a partir dos modelos propostos, ou tendo en conta os seus descubrimentos persoais.

O uso deste vocabulario marabilloso non sería posible sen o traballo de recuperación desenvolvido por moitos investigadores, como Ana Pelegrín. Esta autora, que nos deixou hai ben pouco, sempre foi unha referencia para os interesados polo mundo do conto popular. In memorian.

La aventura de oir, de Ana Pelegrín

Fórmulas de entrada, ou de inicio Fórmulas de saída, ou final

Era unha vez...
Había unha vez... 
Nun lugar remoto ...
Hai moito, no tempo dos soños...
No inverno, na época da lúa chea...
Nun tempo no que a Terra aínda era nova...
Certo día...
Hai moitos centos de anos...
Noutros tempos máis antigos...
Contan os vellos no norte de África...
Érase que se era...
Vivía unha vez...
Nos tempos de María Castaña...
Para saber e contar e contar para aprender...
Hai moito tempo, cando os animais aínda falaban...
Hai moitos anos, cando o mundo estaba formándose...
Había unha vez, nun vello país...
Hai moito tempo, cando as galiñas tiñan dentes...
Aínda que é difícil de crer, unha vez pasou...

Foron felices, comeron moitas perdices e a min déronme coa porta nos narices.
E viviron felices moitos anos.
E colorín colorete, pola cheminea vai un foguete.
E viviron felices moitos anos.
E viviron felices para sempre.
E viviron felices ata o final dos seus días.
Colorín colorado, este conto xa está acabado.
E así será para sempre.
Entón, o galo cantou e este conto rematou.
Acabouse o conto e levouno o vento.
Pilin pin pin, este conto chegou ao seu fin.

Estas fórmulas da marabilla son un dos accesorios máxicos para xogar a inventar e escribir historias. A práctica actual amosarase, pouco a pouco, no noso blog de aula Escola de Ismaíl.

5 oct 2008

Las fórmulas de la maravilla

Los inicios tradicionales de los cuentos populares no deben ser considerados como unas fórmulas aburridas, ni mucho menos un estereotipo completamente agotado. Constituyen un elemento muy valioso, con una misión en todo momento singular: integrar y agrupar los elementos de cada cuento. Es decir, en compañía de otros recursos (por ejemplo, las repeticiones) unen cada una de las partes de los relatos: los personajes, los ambientes, las situaciones problemáticas, etc.

Las fórmulas de entrada o de inicio facilitan que el niño o cualquier otro destinatario, sea oyente o lector, reconozca con rapidez la clase de texto que recibe, para de esa manera activar el esquema mental más apropiado para su interpretación. Por tanto, un relato con esas fórmulas ofrece algunas ayudas adicionales para mejorar la comprensión y la cooperación textual. Los niños, entonces, podrán orientarse mejor en el interior de su estructura narrativa.

Material necesario:

  • Las fórmulas maravillosas, para empezar y acabar historias, que se pueden seleccionar utilizando tanto las fuentes orales como las literarias. Incluso el mundo del cine nos ofrece algunos bonitos ejemplos, como hizo el director George Lucas en la saga de La Guerra de las Galaxias.

Fórmulas de entrada, o de inicio

Fórmulas de entrada

Fórmulas de salida, o desenlace

Fórmulas de saída 

Desarrollo:

Estas fórmulas de la maravilla son uno de los accesorios mágicos para jugar a inventar y escribir historias. La práctica actual se irá mostrando, poco a poco, en nuestro blog de aula Escola de Ismaíl.

Related Posts with Thumbnails