Algúns contos ao redor das TIC

Un ordenador con conexión a Internet para cada 2 ou 3 alumnos representaría un compromiso financeiro que deixaría ás escolas sen fondos durante unha década, máis ou menos. Son datos americanos, non de aquí, e por iso talvez non sexan idénticos. Pero a este tipo de informacións non se lles dá importancia, e creo que a teñen.

Unha inversión así obrigaría a abandonar melloras educativas que se necesitan desesperadamente. Hai moitos edificios escolares que precisan reformas con urxencia, determinado mobiliario parece en ruínas en numerosos lugares, os patios de recreo e de xogo tamén queren as súas reparacións, e os tellados os seus coidados, por suposto. E sen esas infraestruturas que son básicas, todo o demais non é relevante.

Actualmente, a pesar diso, a consigna de moda é darlles a todos os alumnos un ordenador con acceso a Internet. Para os políticos, Internet en cada aula converteuse no equivalente moderno de “un prato de comida en cada mesa”. As editoriais e os vendedores de tecnoloxía informática ofrecen programas especiais e libros dixitais para promover a compra masiva dos materiais didácticos que producen. Semella que os ordenadores e a conexión a Internet son para moita xente uns aparatos máxicos que resolverán os problemas das escolas. E aínda máis. Parece que os ordenadores nas aulas son percibidos como unha tecnoloxía comparable ao lume: só con sentarse ao seu carón, os alumnos sairán beneficiados. Como se o coñecemento e as destrezas intelectuais fosen irradiadas desde os monitores ata as súas mentes.

Así e todo, Chris Dede di que os ordenadores escolares que se adquiren como se foran a panacea terminan, moitas veces, servindo para soster a porta da aula. Ou gardados nas súas caixas de cartón, sen usarse durante moito tempo, como sabemos outros…

Una historia según Borges

En un libro que ya no tengo, una investigadora de la obra de Jorge Luis Borges se refería a las características de sus relatos. De su estudio, deducía cuatro fases que aparecían en la mayoría de las historias del escritor argentino:

• Desgracia motivadora: tradición, lealtad, venganza, sectas, relación maestro-alumno…
• Viaje (factores del empobrecimiento): búsquedas, bebidas, seres primitivos, degradación del entorno…
• Encierro: lugares, escaleras, el color rojo, hierro y herrumbre, ladrillos…
• Aniquilación de la identidad: revelación, cicatrices, disfraces, máscaras, ceguera, fotografías, textos, objetos preciosos…

Hace años que leo a Borges, y tal vez por esa razón en El arte de imaginar historias noto su presencia. Pero de una manera elemental y sencilla, por supuesto, porque nuestras historias son para aprender a contar y escribir. El cuento Margarida, a nena ecolóxica es un buen ejemplo. Se creó con el recurso del binomio simbólico, en el proyecto de escritura Polgariño conta. Pero nuestra motivación para hacer cosas, en ese viaje para aprender que cada día se hace en las aulas, transformó este relato en una historia digital.

No sé si la escuela 2.0 traerá una nueva identidad educativa basada en el uso de los recursos tecnológicos. Ni tampoco si eso es realmente lo mejor. En todo caso, y como dice Margarida, lo más oportuno será utilizarla con sentidiño. Creo que a Borges, en la biblioteca del cielo, le parecería razonable…

Educa con TIC

Ayer nos enseñó su nueva cara el portal de Educa con TIC. Con un diseño sencillo y claro, apuesta por la información compartida en las redes sociales, y sobre todo desea contar con la participación de sus visitantes. En este enlace puedes descubrir todas las novedades, y también suscribirte a su boletín.

Además del uso integrado de Twitter o Facebook, más intuitivo, se amplía la información sobre los posts que se publican. Pero además siguen las secciones que ya eran habituales, especialmente las dedicadas a la formación.

Así que no dejéis de pasar por allí. Vuestros comentarios, las opiniones y recomendaciones que exponéis, son la mejor carta de presentación. Por eso, el Equipo de Educa con TIC aprecia con orgullo vuestra colaboración. Sin ella, nada de lo que contamos sería posible. Gracias…

La aventura de la imaginación

Si has leído Un caldero mágico para escribir y Guía de uso del caldero mágico, que se publicaron anteriormente, este post no te resultará extraño. Ni tampoco el documento que se muestra a continuación, y que apareció en otro sitio. En él, hace algún tiempo, escribí:

El texto que permite más modificaciones creativas es el cuento, como nos revela la cantidad extraordinaria de versiones que presentan los relatos populares, y que nuestra tecnología (televisión, ordenador, Internet) no ha extinguido. Los cuentos aún están presentes en la vida de todos los niños y niñas, y, en su mundo, la imaginación y la fantasía son elementos fundamentales…

Open publication - Free publishing

Algunas de las ideas para inventar historias que se mencionan en el artículo ya fueron probadas con el ordenador. Usamos un programa determinado, Storybook Weaver, con el que la creación de cuentos adquiere otras funcionalidades, al facilitar las imágenes en un monitor y también el texto impreso. Pero no basta. Sabemos que existen nuevas aplicaciones en la Web 2.0 y queremos descubrirlas en el aula.

No va a resultar fácil; será necesario recurrir a nuestra propia imaginación. Sólo disponemos de un anticuado Pentium III, falto de potencia, de memoria y de espacio para guardar. Claro que además hay otro ordenador, del que hablé otro día. Pero casi es mejor decir que se trata de una pieza de museo, que todavía funciona con una antigua versión de Windows y no tiene conexión a Internet. Después está el Aula de Informática del colegio, donde nos corresponde una sesión a la semana. Esos son todos nuestros recursos tecnológicos. Y la imaginación, por supuesto.

A veces me pregunto si lo que se cuenta de la Escuela 2.0 es realmente cierto. Por desgracia, ahora no tengo tiempo para responder a esa pregunta. Antes, tendré que hablar con Antón, un alumno…

Aprender coa tecnoloxía?

Como demostran moitas investigacións, os modelos de ensino e aprendizaxe baseados na tecnoloxía teñen o potencial de mellorar os resultados escolares. De feito, hai poucas dúbidas sobre a certeza desta afirmación.

Actualmente, está de moda ofrecer aos alumnos acceso continuo aos ordenadores e conexión a Internet. Ata algúns políticos fannos crer que se trata da nova panacea universal, que remediará todos os males das escolas. E os comerciantes de tecnoloxía, fregándose as mans, ofrécennos xa descontos e oportunidades para a compra masiva de materiais didácticos dixitais.

En opinión do profesor Chris Dede, no libro Aprendiendo con tecnología, presuponse que os docentes e os funcionarios que usan os novos medios son automaticamente máis eficaces que quen non os utilizan. Os ordenadores percíbense como unha tecnoloxía comparable ao lume da época prehistórica. Así, con só sentar preto deles, os alumnos sairán beneficiados, coma se o coñecemento e as destrezas fosen irradiados desde os monitores ás súas mentes.

Pero a experiencia e a memoria da aprendizaxe dinnos outras cousas. Aínda se conservan moitos documentos de formación que se desenvolveron para aquelas innovacións tecnolóxicas baseadas, por exemplo, na reprodución e/ou gravación de audio e de vídeo. Tamén foron un soño educativo, outra panacea universal no seu momento. O profesional que non os coñecía, era un anticuado na didáctica e na metodoloxía. Con todo, moitos deses aparellos, que case foron considerados unhas marabillas tecnolóxicas, terminaron servindo para soster libros no aula ou sinxelamente desapareceron. Do mesmo xeito que está ocorrendo agora cos ordenadores, aquela tecnoloxía precisou dun investimento económico considerable. Os recursos financeiros que se gastaron foron moi grandes, mentres moitas escolas tiñan graves problemas na infraestrutura máis básica.

Por esa razón, e seguindo de novo ao autor citado, creo que o uso da tecnoloxía educativa ten que ir da man doutras innovacións simultáneas en materia de pedagoxía, currículo, avaliación, organización e administración escolar. É dicir, resulta necesario que haxa unha reforma educativa sistemática baseada na aprendizaxe coa tecnoloxía. Doutro xeito, como nos di a experiencia pasada, o tempo e o esforzo investidos en implementar estes mecanismos talvez producirán escasas melloras nos resultados do ensino. E o peor de todo é que confirmarán, unha vez máis, o escepticismo de moitos docentes fronte á moda das novas máquinas.

O contacontos

Érase unha vez hai miles de anos... Os nosos antepasados nómadas, sentados de noite arredor do lume dunha fogueira, alimentábanse coa carne dos animais cazados, comían froitos silvestres ou reparaban as súas armas e ferramentas. Naquel tempo, que foi a infancia da especie humana, comezaron a nacer os primeiros relatos da memoria da vida.

Aquelas primeiras historias foron entrelazándose ata formar un inmenso tapiz de mitos e lendas, pero sobre todo de contos. Para a maioría da xente, o conto transformouse en algo moi semellante a un arquivo de datos, que servía para ordenar a información máis relevante de cada pobo. Por esa razón, os contos xurdiron como unha especie de ADN cultural.

Pero xa maduramos e superamos as supersticións do principio da vida na Terra. Mediante a nosa evolución, deixamos atrás os mitos e entramos na era das luces e dos métodos científicos. Todas as nosas preguntas son contestadas pola razón e a ciencia. Por iso, as  novas tecnoloxías permitirán cambiar aquilo que non nos guste. ¡Viva a revolución da información!

Agora imos cara o novo e feliz mundo de Internet e da intelixencia artificial, que nos dirán automaticamente todo o que necesitamos saber. ¿Todo?

Entón, ¿por que se editan hoxe tantos libros coas narracións de sempre? Incluso nas bibliotecas e nos colexios teñen o seu sitio os herdeiros dos contacontos tradicionais, onde a súa fama medra cada día.

¿Que teñen os contos populares?