Historias de mestres

En Twitter sempre ocorren cousas inesperadas. Por exemplo, do amigo @cpaez01 recibín un tuiteo que me emocionou. Tratábase dun post titulado Esos locos que enseñan, no blog Historias de un maestro cualquiera. E sen máis, púxenme a traducir ese texto ao galego. Só unha adaptación.

Eses tolos que ensinan. Eu coñézoos. Vinos moitas veces. Son raros. Algúns saen cedo pola mañá e están no cole unha hora antes, outros percorren todos os días máis de 100 Km de ida e outros tantos de volta. Están tolos.

No verán danlles vacacións, pero non desconectan de todo, pensan nas súas clases, preparan tarefas para o curso seguinte. No inverno falan moito, sempre levan caramelos de mel e limón nos petos, outros cunha botella de auga ao seu lado. A súa garganta sempre está dolorida, pero seguen ensinando, ás veces forzan a súa voz, pero seguen transmitindo os seus coñecementos con agarimo e ilusión.

Eu vinos, non están ben da cabeza. Saen de excursión cos seus alumnos e encárganse de xestionar autorizacións, recollida de diñeiro e responsabilidade extra.

Que será deles. Pola noite soñan co colexio, aparécenselles planetas, ecosistemas e personaxes históricos. Escoitei que chegan cargados con cadernos pequenos e exames, que corrixiron a tarde antes na súa casa.

Son mulleres e homes, casados, solteiros…, de diferentes idades, pero a todos apaixónalles o seu traballo, ver crecer aos seus alumnos, axudalos e conseguir deles cidadáns competentes.

Vinos moitas veces. Están mal da cabeza. Algúns din deles que viven moi ben, pero lles recortaron o soldo e seguen a traballar incluso máis que antes. Algúns non miran nin a súa nómina porque a súa paixón polo ensino fainos cegos a pensar no cobro. Gozan co que fan, aínda que haxa pais que os critiquen e que lles quiten autoridade, pero eles seguen para adiante.

Están mal. Polas tardes quedan para facer cursos de formación e non lles importa perder tempo do seu lecer para reciclarse.

Din que son autocríticos e que fan balance das súas experiencias educativas, que se frustran cando non saen as cousas, que se alegran cando os seus alumnos avanzan.

Están mal da cabeza, eu vinos. Din dalgúns que foron moi importantes, que sempre teñen palabras de alento; din que son MESTRES e que se senten MOI ORGULLOSOS DE SELO…

O espello de Harry Potter

Todos sabemos para que serven os espellos. Por iso ninguén agarda que se poñan a falar con nós, ou que mostren os desexos ocultos do noso corazón, como din que facía o Espello de Oxesed.

Así e todo, no primeiro libro de Harry Potter aparecía un espello parlante, que ademais era capaz de reflexar os desexos de quen miraba. A partir desta característica, organizamos en clase e no blog de aula unha actividade sinxela, pero nun proxecto que aínda está inacabado.

En resumo, este post trata dos soños e dos desexos que contaron un grupo de nenos e nenas. Do que escribiron e debuxaron unha vez. Estas foron as súas palabras…

Los devoradores de libros

Hubo un blog llamado Escola de Ismaíl que terminó ya su viaje, y que ahora descansa en la Red y en nuestra memoria. Pero como la vida sigue, y el trabajo también, Ismaíl ha reaparecido en otro blog. Aunque mantiene el mismo nombre que el otro, es algo distinto, pues sus usuarios principales son diferentes.

A pesar de todo, algunos detalles se mantienen intactos: sobre todo, el gusto por la invención de historias y la escritura, y ahora por la narrativa digital. Los libros y la lectura también nos interesan, claro. Por eso tenemos el Proxecto Bocata en pie, con el que pensamos devorar un montón de libros, para después poder compartir sus historias…

O Proxecto Bocata

View more presentations from mario aller.

En el aula cada cual hizo su primera elección: un libro ya leído y además bien apreciado. Después empezaron a preparar el menú de su bocata, formado por los datos más importantes de cada uno de los libros:

• protagonistas y personajes;
• escenario o lugar;
• problema;
• desenlace.

Hai moitas razóns para ler

View more presentations or Upload your own.

Así que dentro de poco podremos mostrar, en el nuevo blog Escola de Ismaíl, algunos de esos bocatas devorados, el símbolo de una sencilla experiencia de animación a la lectura.

Descubriendo a Ismaíl

Esta historia apareció hace unos meses en otro blog, que estuvo activo durante el curso pasado. En él, niños y niñas de 2º de primaria dejaron algunos de sus trabajos y muchísimos recuerdos. Ahora Ismaíl es un recuerdo más, después de todas las aventuras que pasaron juntos. Pero, ¿quién es Ismaíl? No es tan fácil contarlo. El vídeo ofrece una pequeña explicación…

Dicen que Ismaíl es un extraña mezcla de gnomo, duende y trasno. Sin embargo, cuando está entre nosotros, Ismaíl se comporta de hecho como un ayudante. Aquellos niños descubrieron muchas historias sobre él. Aquí están algunas, tal vez así lo entenderéis mejor.

El cumpleaños de Ismaíl | Ismaíl y el mundo al revés | Ismaíl y el secreto del bosque azul | Ismaíl y su hermano | Ismaíl y su hermano | El mundo del ordenador | Ismaíl y la estrella fugaz | Ismaíl y el castillo | El ordenador que tenía una estrella | Ismaíl y el mundo paralelo | La estrella y el dragón | Ismaíl y el bosque encantado | Ismaíl e os seus amigos | La magnífica aventura | Ismaíl y la princesa Fátima | Ismaíl y el tesoro del ogro | El regalo de Ismaíl | Ismaíl y el espejo | Ismaíl y su maravilloso sueño | Ismaíl y el secreto del fin del mundo | Ismaíl, la foca y el secreto de la mona | La bibliotecaria y la informática | Ismaíl y el tesoro de Barba Azul | Ismaíl e o xigante do deserto | Ismaíl e Fátima | Ismaíl e o seu amigo | Ismaíl e o xigante | O conto do País Sagrado | Ismaíl e o embruxamento da Terra | O país dos xigantes | Ismaíl e a Terra contaminada | Ismaíl y Don Quijote

O final dun curso

Durante meses, o blog amigo Escola de Ismaíl utilizou algunhas das ideas e recursos que se viñeron publicando aquí: os accesorios máxicos para escribir na escola. Para eles, todo iso foi como unha viaxe de iniciación…

Os contos do taboleiro

Na Escola de Ismaíl iniciou a súa nova andaina o novo taboleiro fantástico. Os seus nenos e nenas elixiron as primeiras catro palabras, que foron as seguintes: serea, hotel, estrela e lume. Despois, como mariñeiros no mar das historias, botaron as súas propias redes e comezaron a recoller contos e máis contos, e tamén os seus debuxos. A marea preséntase boa, pois no ceo estrelado hai sinais de esperanza. Así será imposible que as historias deixen de nacer…

De nuevo por aquí...

Tenía a Contomundi un poco abandonado, es cierto. Y el blog ya amenazaba con dejarme por la incomparecencia del escribidor. Pero aún no hemos terminado, a pesar de los problemas personales que puedan surgir. Además, otras dos bitácoras tienen su parte de culpa: Ítaca y Escola de Ismaíl. En cualquier caso, si los cuentos populares han resistido, nosotros también podremos...

Las ideas de las fórmulas de la maravilla y de las palabras poderosas siguen su curso. Poco a poco, esos accesorios mágicos han ido conformando la estructura de un proyecto, y en el aula se han reafirmado como tal. Incluso las familias de los niños participan, bien y mucho, pues se involucran sin ninguna dificultad.

El número de cuentos que han escrito, a partir de las ideas de Contomundi, es muy grande. Y sólo estamos al principio del proyecto. Por tanto, es de imaginar que al final tengamos una buena cantidad de historias. Alguna mamá, buena colaboradora, ya ha insinuado que al final deberíamos elaborar un libro para cada familia con todos los cuentos. Es otra idea, y creo que muy interesante. Ya veremos si ese libro incluye todas las historias o una selección de ellas.

Todavía continuamos con las palabras poderosas, pero ahora con un ingrediente más. A partir de unas especiales cartas del tarot, se introducen algunos elementos nuevos que deben aparecer en las historias que construyen. Después de unas explicaciones básicas, el éxito conseguido nos animó a todos. A ellos y también a mí. Por cierto, en la elaboración de los cuentos damos una importancia fundamental al trabajo colaborativo. Pues creemos en la cooperación durante el aprendizaje...

A raposa e as sardiñas

Este foi o primeiro conto de Contomundi, que os nenos e as nenas de 1º coñeceron este ano. A partir desta historia iniciamos a nosa viaxe polo mundo, con relatos de todos os continentes.

Un sardiñeiro levaba un burro cargado cunha caixa de sardiñas que arrecendían a frescas. Chegou o cheiro ao nariz dunha raposa, e pensou como faría para darse unha fartura delas.

Discorreu de facer o morto no camiño por onde ía pasar o sardiñeiro. De xeito que cando pasou e viu á raposa, dixo:

—¡Ai, home, que sorte che tiven hoxe! ¡A pelica desta raposa aínda che ha de valer uns bos cartos!

E, sen máis, pillouna polo rabo, botouna enriba das sardiñas e seguiu o seu camiño. E imaxinou as cousas que ía mercar cando vendese a pelica.

A raposa, en canto se viu soa, empezou a botar sardiñas ao chan ata non deixar ningunha no caixón. Entón tamén se tirou ela. Buscou unha cesta, colleu as sardiñas todas e marchou á sombra dun castiñeiro a comelas mentres dicía:

—¡A listura da raposiña enganou ao home das das sardiñas!

Despois, durante moitas semanas, na clase e nas casas lemos unha ducia de pequenos tesouros: os contos populares do mundo...

A boneca de Burkina Faso

Cando Berta López, unha mestra de 6º, trouxo unha boneca para a exposición africana de Contomundi, notamos que era un xoguete especial. Ela mesma nos avisou, e por iso decidimos que debería estar no interior da aula. Tamén dixo que procedía dun país chamado Burkina Faso, un lugar no camiño da cidade de Tombuctú, a porta do deserto do Sahara.

No mapamundi da clase buscamos o nome de Burkina Faso, e as súas letras resultaron misteriosas... ¿Que habería alí? ¿Como vivirían as súas xentes? Eses días tiñamos na clase un libro apropiado para esas preguntas: Tam-tam colores, de Caroline Desnoëttes, publicado no ano 2007 pola editorial Edelvives. As ilustracións de Isabelle Hartmann, que combinan fotos e debuxos coloreados, sorprenderon aos ollos dos nenos. Case parecían máxicas. Entón, o libro contou o seguinte:

"... Había alí unha nena, vestida cun pano de raias azuis, que acababa de poñer no chan, aos seus pés, unha gran vasilla de barro. Outras mulleres, moi dereitas, tamén con cacharros de barro na cabeza, descendían polos outeiros dos arredores, en fila india. Viñan ao mercado desde moi lonxe para vender. Semellaban unha ringleira de formigas sobre a herba verde..."

As exposicións de Contomundi

Cando a mediados de febreiro empezamos esta aventura chamada Contomundi, enviamos unha nota informativa ás familias. Entre outras cousas, e despois de comentar que sería unha experiencia de animación á lectoescritura, diciamos tamén o seguinte:

"... primeiro viaxaremos desde Galicia e España ata Irlanda. E así coñeceremos o noso continente: a vella Europa. Despois chegaremos a América, que como sabedes é moi grande. Desde alí cruzaremos o océano Pacífico para saber de Oceanía e das súas illas de coral. A seguinte parada será en Asia, un continente cheo de culturas moi antigas. Ao final, creo que entraremos en África polo sur, para regresar a casa despois de descubrir os misterios dese continente.

Nas aulas, escoitaremos contos do noso mundo, e despois leremos esas historias tamén na casa... En cada continente, cos relatos que xa temos preparados, pediremos aos nenos e nenas que aporten obxectos deses lugares, sempre que sexa posible: ... fotos, postais, libros, recordos de viaxe, moedas e selos, adornos doutros países, etc."

 A reacción das familias resultou sorprendente, pola súa emotividade e gran colaboración. E na escola, aos poucos días, descubrimos diferentes roupas e vestidos, libros escritos na lingua chinesa, xogos populares e tradicionais, gorros e pulseiras, instrumentos musicais, un pano de seda coa imaxe de Buda, fotos e obxectos de artesanía, animais de algodón e de madeira, traballos dos propios nenos e nenas... Incluso recollimos un marabilloso atrapa-soños xigante, do pobo sioux das pradeiras do norte de América. E tamén recibimos o cranio e o peteiro dun pelícano, atopado hai anos nun lago de África.

Cada exposición alimentou a imaxinación dos nenos e das nenas. Creo que Contomundi foi unha verdadeira viaxe, aínda que por desgraza sempre estivemos no lugar de Carcabelos, na parroquia de Almeiras, preto do Burgo, no concello coruñés de Culleredo...

Os días novos de Contomundi

Contomundi orixinouse co pretexto dos contos populares do mundo, para ser de feito unha experiencia de animación á lectura. As aulas do 1º ciclo do CEIP Isaac Díaz Pardo iniciamos en febreiro este proxecto. Daquela, aínda o inverno amosaba a súa forza pola ría do Burgo, no concello coruñés de Culleredo. Entón, as mestras e os mestres buscamos historias e recollimos os contos do mundo que precisabamos. E planificamos as fases da experiencia, e as características das diferentes sesións que levaríamos a cabo. Tratamos de analizar moitas posibilidades, como a posible participación dunha contacontos, que ademais era a nai dunha alumna do colexio. Durante aqueles primeiros días, falamos e mesmo creo que nos ilusionamos: Sindi González, Teresa Lagares, Xabier Iglesias.

Nalgunha desas xornadas, acordamos que as nenas e os nenos do 1º nivel viaxarían polo mundo escoitando e lendo, como mínimo, dous contos de cada continente. Empezaríamos en Europa, para despois seguir por América, Oceanía, Asia e, por último, África. Habería distintos contos, de animais e de encantamentos: A raposa e as sardiñas (Galicia, España), A bruxa do inverno (Arxentina), A osa formigueira e a tartaruga (Australia), As cancións de amor (Líbano).

En realidade, por todas esas historias, Contomundi parece ás veces un defensor romántico dun mundo a piques de se perder. Pois con elas descubrimos algunhas palabras moi fermosas, como amigos e compañeiros, que na vida diaria case sempre están en perigo de extinción...

Un pouquiño máis tarde, os nenos de 6º nivel tamén chegaron a Contomundi. E xa que eran xente maior, ensinaron aos pequenos de 1º como hai que facer para decorar mellor os marcapáxinas. Era polo Día do Libro e estabamos de festa cos nosos contos do mundo. E a súa mestra, Berta López, sabía de mundos imaxinarios e de soños.

Presentación

Contomundi, como xa evidencia o seu propio nome, é unha viaxe polos mundos imaxinarios do conto, pero a través dos contos do mundo.

Contomundi naceu en varias ocasións. A primeira vez foi en Malpica de Bergantiños, no CEIP Milladoiro, con nenas e nenos de educación primaria. Pois apareceu, nun principio, como unha experiencia educativa relacionada coa lectura e os contos populares do mundo.

Así e todo, hai que dicir que o ano 2004 resultou ben importante para Contomundi. O día 23 de abril dese ano, Día Internacional do Libro, rematouse de imprimir unha obra pequena e sinxela: O conto na escola primaria. Foi publicada pola Consellería de Cultura na colección Andel, que edita ese organismo da Xunta de Galicia. Mediante ese libro, ao final Contomundi logrou sair das aulas.

No mes de febreiro deste ano, reapareceu de novo. Pero o colexio xa non era o mesmo. Agora trátase do CEIP Isaac Díaz Pardo, que está na zona da Ría do Burgo, en Culleredo. Os nenos e as nenas tamén son outros, ao igual que os mestres que participan no proxecto. Pero todos compartimos unha idéntica emoción polo mundo dos contos populares.